امروز ١٠ اکتبر (۱۸ مهر) روز جهانی مبارزه با مجازات اعدام است؛ روزی برای یادآوری یکی از خشو‌نت‌آمیزترین و غیرانسانی‌ترین اشکال سلب حق حیات.  ‌
در دهه‌های اخیر، سازمان‌های بین‌المللی و نهادهای حقوق بشری چون عفو بین‌الملل و فدراسیون جهانی مبارزه با اعدام، نقش مهمی در محدود ساختن و حذف این مجازات ایفا کرده‌اند.
تا امروز ۱۱۳ کشور ــ دو سوم کشورهای جهان ــ اعدام را به‌طور کامل لغو کرده‌اند و ۲۳ کشور نیز سال‌هاست که عملاً آن را اجرا نمی‌کنند. با این حال، کشورهایی چون ایران، چین و عربستان سعودی همچنان در صدر مجریان این مجازات قرار دارند.

ایران؛ همچنان در صدر آمار اعدام

جمهوری اسلامی ایران در سال‌های اخیر یکی از بالاترین آمارهای اعدام در جهان را داشته است. تنها در ۹ ماه نخست سال ۲۰۲۵، دست‌کم هزار تن در ایران اعدام شده‌اند. این تعداد نسبت به دوره مشابه سال قبل بیش از ۴۰ درصد افزایش یافته است. بخش بزرگی از این اعدام‌ها به اتهام جرایم مرتبط با مواد مخدر یا در پی دادرسی‌های غیرعادلانه و محاکمه‌های کوتاه و غیرشفاف صورت گرفته‌ است. با این حال، روشن است که بخش مهمی از قربانیان را دگراندیشان و مخالفان سیاسی و صنفی تشکیل می‌دهند.

اعدام در ایران همچنین تصویری روشن از تبعیض‌های جنسیتی، اتنیکی و سیاسی است. تنها در ۸ ماه نخست سال ۲۰۲۵، دست‌کم ۲۳ زن و ۴۹ تبعه افغان اعدام شده‌اند. همچنین اقلیت‌های ملی ملی مانند بلوچ‌ها و کوردها به‌طور نامتناسبی در میان قربانیان قرار دارند بە نحوی کە از ابتدای سال جاری میلادی تاکنون بیش از ١٢٠ شهروند کورد در زندانهای ایران و کوردستان اعدام شدەاند. در سال ۲۰۲۴ نیز، ۳۱ زن جان خود را بر سر دار از دست دادند؛ در میان آن‌ها دو زن بلوچ و دو زن کورد بودند؛ این آمار بالاترین تعداد اعدام زنان در پانزده سال گذشته را نشان می‌دهد.
در سال جاری، شمار بسیاری از زندانیان سیاسی، صنفی و معترضان نیز به جوخه‌های مرگ سپرده شدند.

خطر اجرای قریب‌الوقوع احکام مرگ

ده‌ها زندانی سیاسی و معترض در آستانه اجرای احکام غیرانسانی اعدام قرار دارند از جمله دو زن در کوردستان:
وریشه مرادی، زن کورد به اتهام همکاری با احزاب کورد مخالف حکومت
پخشان عزیزی، فعال حقوق بشر و حقوق زنان و مددکار اجتماعی کورد

مرکز حقوق بشر  کوردستان ایران (چاونیوز) هموارە بر این باور بودە که حق حیات بنیادی‌ترین حق انسانی است و هیچ حکومتی حق سلب آن را ندارد.
ما اعدام را ابزاری در خدمت استبداد و بقای حکومت می‌دانیم و خواهان لغو فوری و بی‌قید و شرط آن در تمام ایران و کوردستان هستیم. همچنین بر ضرورت فشار جامعه جهانی برای توقف فوری موج اعدام‌ها تأکید می‌کنیم.

مرکز حقوق بشر کوردستان ایران
١٨ مهرماە ١۴٠۴